Search
Close this search box.

Bevrijdingsdag

Datum

zondag 05 mei 2024
Verlopen

Tijd

Hele dag

Locatie

Nederland
Wanneer: jaarlijks, 5 mei.

Eens in de vijf jaar is Bevrijdingsdag een vrije dag, tenzij anders overeengekomen in arbeidsovereenkomsten. Het is geen vaste jaarlijkse vrije dag in Nederland. Toch is het een nationale feestdag waarop Nederland de bevrijding van de Duitse bezetting in Nederland in 1945 viert.

Capitulatie

De dag is het gevolg van de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland onder bevel van Johannes Blaskowitz. Het ging hierbij om een formaliteit die plaatsvond op 5 mei in Hotel De Wereld in Wageningen. Een dag eerder had admiraal Hans-Georg von Friedeburg namens de Duitse troepen in het noordwesten van Duitsland, Sleeswijk-Holstein, Denemarken en Nederland zijn handtekening al de overgave ingediend. Er werd een aparte vredesovereenkomst noodzakelijk geacht, om zo te verduidelijken dat er in Nederland sprake was van een aparte situatie en het voldoende duidelijk was voor de Duitse troepen in Nederland dat de oorlog voorbij was.

Geen vrije dag

Het is een nationale feestdag, maar geen vrije dag. Dat is eigenlijk al vanaf het begin zo geweest. 5 Mei, Bevrijdingsdag, kende eigenlijk al vanaf het begin een bijzondere geschiedenis. Dat heeft enerzijds te maken met het einde van de Tweede Wereldoorlog. Terwijl men in Nederland de vrijheid vierde, was dit nog niet het geval in Nederlands-Indië. Hoewel dit deel van het koninkrijk na de onafhankelijkheidsoorlog die na de oorlog volgde zich losmaakte van Nederland, behoorde dit deel op dat moment nog wel tot het koninkrijk. Pas in augustus 1945 was het hele Koninkrijk der Nederlanden bevrijd. Dat was op het moment dat Japan capituleerde op 15 augustus 1945. Overigens werd de formele capitulatie pas ondertekend op 2 september 1945.

Daags na de capitulatie van de Japanse troepen riepen Indonesische leiders de onafhankelijkheid uit op 17 augustus 1945. Het zou tot aan 1949 duren voordat het land ook daadwerkelijk de onafhankelijkheid verwierf. Dat zou overigens geen invloed hebben op de viering van Bevrijdingsdag.

De eerste Bevrijdingsdag werd gevierd op 31 augustus. Dat was de dag waarop Nederland Koninginnedag vierde. Tijdens de regeringsperiode van koningin Wilhelmina (31 augustus 1880 – 28 november 1962), die duurde van 1890 tot 1898 onder regentschap en van 1898 tot 1948 als koningin, viel Koninginnedag op 31 augustus. Wilhelmina wilde niet dat Bevrijdingsdag plaats zou vinden op dezelfde dag als Koninginnedag. Daarom werd gekozen voor een alternatieve datum en dat werd 5 mei. Daarmee ontstond de noodzaak om weer een nieuw evenement te organiseren, naast Koninginnedag. Een bijkomend probleem, naast het organiseren van dit evenement was de verordening van de regering dat de dag alleen gevierd mocht worden wanneer deze niet plaatsvond op een zondag. Vandaar dat tussen 1946 en 1968 de viering van Bevrijdingsdag alleen door kon gaan wanneer de zondagsrust niet verstoord zou worden. Verder besloot de regering dat er alleen sprake was van een vrije dag wanneer er sprake was van een vijfjarig lustrum (besluit van 1958). In 1968 veranderde de traditie en zou het makkelijker moeten zijn om meer te organiseren, want er werd voortaan niet meer gekeken naar de dag van de week. Zondag of niet, vieren mocht. Alleen zat het vijfjarig lustrum in de weg en dat zou eigenlijk altijd zo blijven. Het lukte daarmee niet om te komen tot een volwaardige nationale feestdag, zoals dit wel het geval was voor Koninginnedag en later voor Koningsdag. Dat waren dagen die wel behoorden tot de verplichte vrije dagen. Uitzonderingen waren juist de personen die moesten werken op die dagen. Nu waren het juist de personen die niet moesten werken. Personen in (semi-)overheidsdienst of personen voor wie het zo afgesproken was in de CAO. In dat laatste geval was het overigens een zeldzaamheid. Dat is nog steeds het geval. Zelfs na het uitroepen van Bevrijdingsdag als nationale feestdag in 1990 veranderde dit niet. Die oproep was bedoeld om werkgevers te stimuleren om arbeidsovereenkomsten en contracten te veranderen. Alleen dat gebeurde niet. Daarmee is de dag alleen op papier een nationale feestdag.

Onderwijsinstellingen

Voor onderwijsinstellingen geldt overigens wel dat er sprake is van een vrije dag. Meestal valt deze dag in de meivakantie.

Vlaggenprotocol

Op deze dag hangt de vlag uit van zonsopgang tot zonsondergang, zonder oranje wimpel. Wel is er een Vier Vrijheidwimpel gemaakt, bestaande uit een logo van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Op de website van dit comité is meer informatie over de dag te vinden onder het kopje Vieren.

Bevrijdingsfestivals

Sinds een aantal jaar worden Bevrijdingsfestivals georganiseerd. Meer informatie over deze festivals is te vinden via deze link.

Tijd

  • Tijdzone: America/New_York
  • Datum:zondag 05 mei 2024
  • Tijd: Hele dag
Categorie