Search
Close this search box.

Internationale Herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust

Datum

maandag 27 januari 2025

Tijd

Hele dag

Locatie

Wereldwijd
Wanneer: jaarlijks, 27 januari.

Op de dag waarop de soldaten van het Sovjetleger de verschrikkingen van het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz waarnamen en het kamp daarmee bevrijdden vindt de Internationale Herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust plaats. Dit is een door de Verenigde Naties (VN) ingestelde herdenkingsdag, die in het Engels bekend is onder de naam International Day of Commemoration in memory of the victims of the Holocaust. Soms spreekt men wel van de International Holocaust Rememberance Day.

De Internationale Herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust is de vertaalde naam zoals deze werd gepresenteerd door de VN via Resolutie 60/7. Deze resolutie werd pas in 2005 aangenomen, ter ere van de zestigjarige herdenking van de Holocaust. Tot die tijd was er vanuit de VN geen formele herdenkingsdag. De resolutie werd op 1 november aangenomen, daarom kon de eerste dag plaatsvinden op 27 januari 2006.

Nationale Holocaust Herdenking

Het ontbreken van een formalisatie door de VN hield niet in dat er geen herdenkingen plaatsvonden. Die vonden sinds het bevrijden van Auschwitz plaats. In Nederland gebeurt dit op de laatste zondag van januari tijdens de Nationale Holocaust Herdenking. Deze herdenking vindt plaats bij het Spiegelmonument in het Wertheimpark.

Internationale Herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust

Op de Internationale Herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust herdenkt men de slachtoffers van de Holocaust. Via Resolutie 60/7 werd op 1 november 2005 de dag geformaliseerd. De vraag is of andere slachtofffers dan de Joodse slachtoffers ook herdacht moesten worden op die dag. Naast de ongeveer zes miljoen Joodse slachtoffers van de nazi’s, werden nog eens vijf miljoen andere mensen vermoord. Als het om het begrip Holocaust gaat, is hierover discussie onder wetenschappers. Dan gaat het bijvoorbeeld om Roma en Sinti, Slavische volkeren, Russische krijsgevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen, mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking en politieke tegenstanders. Ook zij werden allemaal slachtoffer van het naziregime. Bovendien is het de vraag welke periode centraal staat. Was dit de periode vanaf het moment dat de Tweede Wereldoorlog uitbrak (1939) of was dat het moment dat de NSDAP aan de macht kwam (1933)? Of moest er juist gekeken worden na 20 januari 1942? Dat was de dag waarop de Wannseeconferentie plaatsvond en waarop door de nazi’s gesproken werd over de “definitieve oplossing” voor het “Jodenvraagstuk.” Alleen dat zou betekenen dat bepaalde gebeurtenissen niet mee zouden tellen.

De VN houdt het erop dat er zes miljoen Joden, samen met talloze minderheden werden vermoord door toedoen van de nazi’s en dat die op deze dag herdacht worden. Dat is inderdaad de dag waarop Sovjet-troepen Auschwitz bevrijdden. Daarnaast is de dag een voortdurende herinnering om alles wat met de ontkenning van de Holocaust te maken heeft te verwerpen, religieuze onverdraagzaamheid te verwerpen, samen met opruiing, intimidatie of geweld tegen personen op basis van etnische afkomst of religie. Daarnaast is de dag een blijvende herinnering en een protest tegen genocide. Dat zou de dag in ieder geval moeten zijn.

Website

De VN heeft voor deze dag een speciale website beschikbaar gesteld met daarop informatie over deze dag en links naar de resolutie en een resolutie die Holocaust-ontkenning veroordeeld. Het gaat dan om Resolutie 76/250, die op 20 januari 2022 aangenomen werd door de Algemene Vergadering van de VN.

IHRA

Niet geheel onbelangrijk is de internationale organisatie International Holocaust Remembrance Alliance. Deze organisatie was verantwoordelijk voor het opstellen van de Verklaring van Stockholm. Deze verklaring dateert uit 2000. De verklaring was een vervolg op de oprichting van de Task Force for International Coorporation for Holocaust Education, Remembrance, and Research. Dit was de naam waaronder de Holocaust Remembrance Alliance tot aan 2013 bekend was. De organisatie gebruikt de afkorting IHRA om naar buiten te treden.

Het hoofdkantoor van de IHRA is gevestigd in Berlijn en bij de IHRA zijn 35 landen aangesloten als volwaardig lid. Negen landen zijn aangesloten als observerend lid.

Volwaardige leden:

  1. Argentinië.
  2. Australië.
  3. België.
  4. Bulgarije.
  5. Canada.
  6. Denemarken.
  7. Duitsland.
  8. Estland.
  9. Finland.
  10. Frankrijk.
  11. Griekenland.
  12. Hongarije.
  13. Ierland.
  14. Israël.
  15. Italië.
  16. Kroatie.
  17. Letland.
  18. Litouwen.
  19. Luxemburg.
  20. Nederland.
  21. Noord Macedonië.
  22. Noorwegen.
  23. Oostenrijk.
  24. Polen.
  25. Portugal.
  26. Roemenië.
  27. Servië.
  28. Slovenië
  29. Slowakije.
  30. Spanje.
  31. Tsjechie.
  32. Verenigd Koninkrijk.
  33. Verenigde Staten.
  34. Zweden.
  35. Zwitserland.

Observerende landen:

  1. Albanië.
  2. Bosnië en Herzegovina.
  3. Brazilië.
  4. Cyprus.
  5. Moldavië.
  6. Monaco.
  7. Nieuw-Zeeland.
  8. Turkije.
  9. Urugay.

Meer informatie over de IHRA is te vinden via deze pagina.

Memorial and Museum Auschwitz-Birkenau

Vanzelfsprekend mag een organisatie niet ontbreken in dit overzicht en dat is het museum ter nagedachtenis aan Auschwitz, Memorial and Museum Auschwitz-Birkenau. Nu zijn er meer locaties die te bezoeken zijn. Alleen op deze dag ging het oorspronkelijk om de bevrijding van dit concentratie- en vernietigingskamp. Vandaar de aparte vermelding. Een volledig overzicht van alle door de nazi’s opgezette kampen is terug te vinden via deze Wikipedia-pagina.

Dit was zeker niet de eerste plaats waar het begon. Dat waren de kampen Dachau, Oranienburg en Osthofen. Deze kampen werden allemaal als werk- of verzamelkamp door de nazi’s ingericht in maart 1933. Dat was kort na de Rijksdagbrand van 27 februari. Deze gebeurtenis markeerde de defintieve machtsovername door de nazi’s. Het eerste vernietigingskamp was Majdanek in Polen en dit kamp werd in juli 1941 geopend. Dat kamp was alleen gericht op de vernietiging. Auschwitz-Birkenau was eerder al geopend, namelijk in april 1940. Dit kamp had een dubbele functie. Zowel een concentratie- als een vernietigingskamp. Daarnaast diende een deel van het kamp als werkkamp. Dat komt omdat Auschwitz eigenlijk een concentratiecomplex was. Het bestond uit meerdere locaties:

  • Auschwitz I (Stammlager), officieel een gevangenkamp en deed later dienst als het administratieve centrum. Dit kamp werd geopend in april 1940 voor Poolse en Russische gevangenen. In mei 1940 werden Duitse criminelen overgebracht naar het kamp, samen met driehonderd Joden uit de stad Óswieçim. Daarna liep het aantal personen in het kamp op. Personen die omgebracht moesten worden in gaskamers werden niet daar vermoord, maar op andere plaatsen. Dit gebeurde pas later en in een ander deel van Auschwitz.
  • Auschwitz-II of Auschwitz-Birkenau, het tweede deel van het kamp en dit was het vernietigingskamp. Dit is het kamp waar mensen aan denken bij de naam Auschwitz. Dit is deel van het complex werd op 1 maart 1942 geopend. Het begond zich op drie kilometer van Auschwitz I. Omdat het dorp Birkenau afgebroken was, na te zijn ontruimd, werd de naam Birkenau gekozen voor deze locatie. Dit deel van het kamp beschikte wel over gaskamers (twee verbouwde boerderijen). In 1942 werden nog eens vier andere gaskamers en bijbehorende crematoria aangelegd. Dankzij het doortrekken van de spoorlijn in 1944 was het mogelijk om de treinen tot dichtbij de gaskamers te brengen.
  • Auschwitz-II of Auschwitz-Monowitz, het derde grootste kamp en bestemd als werkkamp voor de fabrieken van IG Farben en Krupp Stahl. Die hadden hiervoor speciaal vestigingen geopend. Door de zware werkomstandigheden mag je spreken van vernietiging via dwangarbeid. Iedereen die vervolgens niet meer kon werken, moest vertrekken naar Auschwitz-I. Met de dood als gevolg.
Plattegrond Auschwitz.
De plattegrond van Auschwitz-II. Bron: Wikimedia Commons.

Meer lezen?

Wil je meer lezen over dit onderwerp? Eerder publiceerde ik via de website van De Goede Huisvader enkele artikelen over dit onderwerp. Deze artikelen zijn in december 2023 verhuisd naar deze website. Het gaat dan om de onderstaande artikelen:

Tijd

  • Tijdzone: America/New_York
  • Datum:maandag 27 januari 2025
  • Tijd: Hele dag
Categorie

Organisator

United Nations/Verenigde Naties
Website
https://www.un.org/en/

Andere Organisatoren

Memorial and Museum Auschwitz-Birkenau
Website
https://www.auschwitz.org/en/